Geregeld: de balans tussen gezond en lekker
Franca Damen

Franca Damen

Advocaat levensmiddelenrecht, Kneppelhout & Korthals Advocaten

Vanaf vandaag geldt de wettelijke verplichting voor voedselproducenten om de voedingswaarden van levensmiddelen te vermelden. Franca Damen is advocaat levensmiddelenrecht en legt uit waar de levensmiddelenindustrie zich volgens de wet aan moet houden als het gaat om het ontwikkelen van producten. Dit is deel één van het tweeluik over de regels en wetten rondom productinnovatie. In dit deel worden de regels over voedselinformatie en etiketteringen besproken.

Consumenten moeten op basis van eenduidige en eerlijke informatie een bewuste keuze kunnen maken voor levensmiddelen. Om die reden moeten ze worden beschermd ten aanzien van voedselinformatie, maar iedere consument kiest levensmiddelen op basis van eigen behoeften. Het merendeel blijft kiezen op basis van smaak, maar er wordt ook steeds vaker op basis van gezondheid gekozen. Hoe moeten fabrikanten nou omgaan met de balans tussen gezond en lekker?

Regels over voedselinformatie op het etiket

Het is in ieder geval van belang dat fabrikanten voldoen aan de regels over het verstrekken van voedselinformatie. Deze regels zijn vastgelegd in de Europese Etiketteringsverordening (Vo. EU 1169/2011). Het doel van deze verordening is om bij het verstrekken van voedselinformatie te streven naar een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en de belangen van de consumenten, zodat eindverbruikers goed doordachte keuzes kunnen maken. Het gaat daarbij onder andere om informatie over de ingrediënten, de hoeveelheid daarvan, de minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum en bijzondere bewaarvoorschriften en/of gebruiksvoorwaarden.

De voedselinformatie mag niet misleidend zijn

Geen misleiding

De voedselinformatie mag niet misleidend zijn. Dat geldt vooral ten aanzien van de kenmerken van het levensmiddel. Ook reclame over levensmiddelen mag niet misleidend zijn. Op de naleving hiervan wordt door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) toezicht gehouden. Als blijkt dat sprake is van een overtreding van de regels kan hiertegen handhavend worden opgetreden. Daarnaast bestaat voor consumenten en andere partijen de mogelijkheid om klachten over (misleidende) etiketten te melden bij de NVWA en/of bij de Reclame Code Commissie (RCC).

De nieuwe wet

Belangrijk om binnen dit kader nog op te merken, is dat levensmiddelenbedrijven vanaf vandaag (13 december 2016) op basis van de Europese Etiketteringsverordening verplicht zijn om ook de voedingswaarden van levensmiddelen te vermelden. Deze verplichting ziet op de energetische waarde (in kJ/kcal) en de hoeveelheden vetten, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout. De inhoud van de verplichte voedingswaardevermelding mag worden aangevuld met een indicatie voor hoeveelheden van nutriënten, zoals onverzadigde vetzuren, zetmeel en vezels.

Op welke manier de voedingswaarden moeten worden vermeld, is ook vastgelegd in de Etiketteringsverordening. Zo is bijvoorbeeld niet alleen vastgelegd welke meeteenheden (bijvoorbeeld gram, kJ of kcal), lettergrootte en uitdrukkingsvormen (per 100 gram of per ml en in sommige gevallen per portie of consumptie-eenheid) moeten worden gebruikt, maar ook in welke volgorde en verschijningsvorm (zoals is een tabel) de informatie moet worden gepresenteerd.

Uitgangspunt is dat de voedingswaarden op alle levensmiddelen moeten worden vermeld

Uitgangspunt is dat de voedingswaarden op alle levensmiddelen moeten worden vermeld. Daarop bestaat echter een aantal uitzonderingen. Zo hoeven de voedingswaarden bijvoorbeeld niet te worden vermeld op onverwerkte producten die bestaan uit één ingrediënt of categorie van ingrediënten; verwerkte producten die als enige vorm van verwerking zijn gerijpt; kruiden; thee; en kauwgom. Ook levensmiddelen die rechtstreeks door de producent in kleine hoeveelheden worden geleverd aan de eindverbruiker of aan de plaatselijke detailhandel die rechtstreeks aan de eindverbruiker levert, hoeven geen voedingswaarden te vermelden.

Een belangrijke vraag is uiteraard of de voedingswaarde op elke verpakking moet. Soms zijn verpakkingen zo klein dat al die informatie niet past. Helaas is nu juist op dat onderdeel de Etiketteringsverordening onduidelijk. In ieder geval geldt de verplichting niet bij verpakkingen waarvan het grootste oppervlak minder dan 10 vierkante centimeter groot is. Elders in de Etiketteringsverordening wordt echter gesteld dat de verplichte voedingswaardevermelding (ook) niet geldt voor verpakkingen waarvan het grootste oppervlak niet groter is dan 25 vierkante centimeter.


In deel twee vertelt Franca Damen over de regels omtrent productinnovatie en de ketenafspraken die er zijn ten aanzien van maximale gehaltes voor zout, verzadigd vet en suiker en/of calorieën.

Het gesprek