Hoe keur je een keurmerk?
Ingrid Aaldijk

Ingrid Aaldijk

Woordvoerder en projectleider, Milieu Centraal

De keurmerkenwijzer heeft een update gehad. Op verzoek van onder andere het ministerie van EZ en de Alliantie verduurzaming Voedsel heeft Milieu Centraal alle 89 duurzaamheidskeurmerken en -logo’s opnieuw beoordeeld. Ingrid Aaldijk is als projectleider nauw betrokken geweest bij de (her)ordening van keurmerken.

Milieu Centraal is een landelijke voorlichtingsorganisatie op het gebied van energie en milieu. “We bieden een concreet handelingsperspectief om het makkelijker te maken voor mensen om te kiezen voor een duurzaam alternatief. Vandaar dat we ons ook sterk maken voor een ordening in het aantal duurzaamheidskeurmerken en –logo’s. Met inmiddels bijna 90 keurmerken, merkjes en logo’s op voeding raakt de consument de weg kwijt, en daar willen we verandering in brengen!“

Een nieuwe systematiek

“We hebben de Keurmerkenwijzer op een aantal punten verbeterd. Zo zijn de scores gebaseerd op een veel uitgebreidere beoordelingssystematiek, kun je nog makkelijker zoeken en selecteren in alle keurmerken en logo’s en er is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen keurmerken en bedrijfslogo’s. Wanneer je in de supermarkt loopt kun je eenvoudig opzoeken waar een keurmerk voor staat. Ook kan je per voedingscategorie (bijvoorbeeld eieren, vlees of tropische producten) zien wat de topkeurmerken zijn. “

Een overvloed aan logo’s is voor de consument onoverzichtelijk

Mede op verzoek van het ministerie van Economische Zaken en de Alliantie verduurzaming Voedsel heeft Milieu Centraal een brede consultatie opgezet met betrokken (maatschappelijke en branche-) organisaties, waaronder het Voedingscentrum en de Consumentenbond. Hiermee is een systeem opgezet met drie belangrijke criteria om keurmerken en logo’s te toetsen, namelijk: ambitieniveau op duurzaamheid (milieu, dierenwelzijn en/of mens&werk), transparantie en controle.

 De beoordelingssystematiek is op voorhand besproken met een expertgroep bestaande uit wetenschappers, ngo’s, consumentenorganisaties, overheid en bedrijven.  Keurmerkeigenaren zijn op de hoogte gesteld van de voorgenomen toetsing én de systematiek is voorgelegd aan de Wetenschappelijke Raad van Advies van Milieu Centraal.  Deze heeft ingestemd met de te volgen methode en criteria.

Keuren, keuren, keuren

In de zomermaanden hebben onderzoekers van Milieu Centraal alle (89) duurzaamheidskeurmerken en logo’s beoordeeld. Er zijn ruim 110 beoordelingen gedaan, een aantal keurmerken heeft namelijk subniveaus en/of zitten in meerdere benchmarks. De beoordeling vond plaats op basis van een reviewmethodiek, waarbij meerdere experts het keurmerk of logo beoordelen. Een keurmerk of logo wordt altijd door twee onderzoekers bij Milieu Centraal beoordeeld. Vervolgens heeft ook de expertgroep een groot gedeelte van de beoordelingen gereviewd. De keurmerkeigenaren hebben de gelegenheid gehad te reageren op hun beoordeling. Op basis hiervan kreeg Milieu Centraal veel reacties. Eigenaren van keurmerken en logo’s gaven aanvullende informatie en voerden verbeteringen door. Dit gaf in een aantal gevallen aanleiding om de score aan te passen.

 Uit deze uitgebreide beoordeling komen een aantal topkeurmerken naar voren. Deze stellen de meest strenge duurzaamheidseisen, zijn transparant over waar het keurmerk over gaat en hun werkwijze en zijn betrouwbaar door een onafhankelijke controle en het hebben van een sanctiebeleid.

Dit zijn de 11 topkeurmerken op het gebied van voeding (in alfabetische volgorde):

1.       ASC

2.       Beter Leven keurmerk (2 en 3 sterren)

3.       Demeter

4.       EKO

5.       Europees keurmerk voor biologische landbouw

6.       Fairtrade

7.       Milieukeur

8.       MSC

9.       Rainforest Alliance

10.   RSPO Certified Sustainable Palm Oil

11.   UTZ

Ook een Duits keurmerk (Naturland biologische vis) en een Zweeds keurmerk (KRAV,) die je ook in Nederlandse winkels kunt aantreffen, behalen de hoogste score.

Keurmerken, werk samen!

“We waarderen de vele initiatieven om de voedselsector duurzamer te maken dan de wet voorschrijft. Maar een overvloed aan logo’s is voor de consument onoverzichtelijk.” Daarom roept Milieu Centraal de verschillende keurmerken op om onderling samen te werken en zich het liefst bij één van de bovenstaande koplopers aan te sluiten. “Een grote bekendheid voor deze topkeurmerken heeft volgens ons een aantrekkende werking op zowel consumenten als bedrijven. Dit kan uiteindelijk zorgen voor een vermindering van keurmerken en logo’s. We zijn heel benieuwd hoe de lijst met topkeurmerken ontvangen wordt en wat de reacties zullen zijn. Deze ordening betrof een pilot en we zullen de leerervaringen meenemen in een eventueel vervolgtraject.”

Het gesprek